Đặc điểm và phương pháp kiểm tra tụ điện

Tụ điện là linh kiện điện tử thụ động quan trọng được phân thành nhiều loại: tụ giấy, tụ gốm, tụ mica, tụ hóa, tụ xoay, thường được sử dụng trong các mạch điện tử, mạch lọc nguồn, mạch truyền tín hiệu xoay chiều hay mạch tạo dao động… Bài viết đặc điểm và phương pháp kiểm tra tụ điện sẽ giúp bạn hiểu hơn về sản phẩm. 

1, Phân loại và cấu tạo của tụ điện

Phân loại tụ điện 
Tụ giấy, tụ gốm, tụ mica (Tụ không phân cực ): loại tụ này có điện dung nhỏ từ 0,47 µF trở xuống, không phân biệt âm dương, được sử dụng trong các mạch lọc nhiễu hoặc mạch điện có tần số cao.   
Tụ hoá (Tụ có phân cực ): có trị số lớn hơn và giá trị từ 0,47µF đến khoảng 4.700 µF, có phân cực âm dương và được sử dụng trong các mạch có tần số thấp hoặc dùng để lọc nguồn. 
Tụ xoay: Tụ xoay là tụ được tích hợp thêm tính năng xoay để thay đổi giá trị điện dung, loại tụ này thường được lắp trong Radio với mục đích để thay đổi tần số cộng hưởng khi ta dò đài. 
Cấu tạo của tụ điện 
Tủ điện có cấu tạo gồm 2 bản cực làm bằng kim loại được đặt song song với nhau ở 1 khoảng cách D. Ở giữa 2 bản cực thường được bố trí lớp chất điện môi được làm bằng sứ, gốm, mica, dầu.....   
Ngoài ra, ở mỗi bản vực có chân nối ra ngoài sẽ được gọi là 2 chân của tụ. Bên ngoài người ta thường bọc bằng gốm, sứ, mica, kim loại có lót cách điện, trên thân có ghi rõ thông số kỹ thuật của tụ điện.

2, Nguyên lý hoạt động của tụ điện

Tụ điện hoạt động được là dựa trên nguyên lý phóng nạp. Theo đó, khi điện áp bên ngoài lớn hơn điện áp bên trong tụ, tụ điện nạp điện. Khi điện áp bên ngoài nhỏ hơn điện áp bên trong tụ, thì tụ điện sẽ phóng điện hay xả điện áp ra ngoài.    
Hoạt động của tụ với nguồn điện 1 chiều DC 
- Tụ điện không dẫn điện 1 chiều 
- Tụ điện DC chỉ có tác dụng lọc với nguồn điện 1 chiều 
Hoạt động của tụ với nguồn điện xoay chiều AC 
- Tụ điện dẫn điện xoay chiều nhưng đồng thời cản trở dòng điện xoay chiều như 1 điện trở 
- Tụ điện có trị số điện dung càng lớn thì dẫn điện xoay chiều càng tốt 
- Tần số của nguồn điện xoay chiều càng cao thì dòng điện xoay chiều càng dễ đi qua tụ. 

3, Phương pháp kiểm tra tụ điện

Đo kiểm tra tụ giấy, tụ gốm, tụ mica 
Tụ giấy, tụ gốm, tụ mica thường bị hỏng nguyên nhân là do bị dò rỉ hoặc bị chập. Do đó, để phát hiện được tụ bị dò rỉ hoặc bị chập ta làm như sau: 
- Kểm tra tụ giấy, tụ gốm, tụ mica ta phải để đồng hồ vạn năng ở thang x1KΩ hoặc x10KΩ, và phải đảo chiều kim đồng hồ vài lần khi đo để đảm bảo độ chính xác. 
- Khi đo tụ tốt: kim sẽ phóng lên 1 chút rồi trở về vị trí cũ.  
- Khi đo tụ bị dò: kim lên lưng chừng thang đo và dừng lại, không trở về vị trí cũ. 
- Khi đo tụ bị chập: kim lên = 0 Ω và không trở về. 
Đo kiểm tra tụ hoá 
Tụ hoá ít khi bị dò hay bị chập như tụ giấy, tụ gốm, tụ mica nhưng lại hay hỏng ở dạng bị khô tức là bị khô hoá chất bên trong lớp điện môi làm cho điện dung của tụ bị giảm. Để kiểm tra tụ hoá, ta thường thực hiện so sánh độ phóng nạp của tụ với một tụ khác còn tốt có cùng điện dung. 
- Để kiểm tra tụ hoá C2 có trị số 100µF có bị hỏng hay giảm điện dung hay không, ta sử dụng tụ C1 mới có cùng điện dung để đo và so sánh. 
- Để đồng hồ ở thang từ x1Ω đến x100Ω  
- Đo vào hai tụ và so sánh về độ phóng nạp, khi đo cần đảo chiều que đo vài lần. 
- Nếu hai tụ có độ phóng nạp bằng nhau là tụ cần kiểm tra còn tốt, nếu tụ C2 phóng nạp kém hơn do đó tụ C1 tức là tụ C2 đã bị khô. 
- Trường hợp kim lên mà không quay trở về là tụ bị dò.